EFE, ZEYBEK VE KIZAN
Zeybek Hakkında Genel Bilgiler
Ege denilince akla Zeybek gelir. Mert, cesur, atılgan, mazluma dost, haksızlığa düşman olarak tanınırlar. Türk köylüsünün tipik bir örneğidir. Kurtuluş savaşında gösterdikleri başarılar ünlerine ün katmıştır. Bugün Zeybeklik tarihi bir anı olarak yaşatılmaktadır.
Efe-Zeybek ve Kızan Arasındaki Bağıntı
Efe, Zeybek gruplarının başıdır. Zeybekler arasında kahramanlık yapmış cesur ve mert kişiler arasından seçilir. Efe olmak için Zeybekler arasında yaşça büyük olmak önemli değildir.
Zeybek, Kızanlara göre daha çok kahramanlık yapmış cesur kişilerdir. Zeybekler efenin Emriyle kızanları yetiştirirler. Zeybekler, efelerin yanında birer kol beyi görevi görürlerdi. Zeybekler iyi silah kullanan cesur kişilerdir.
Zeybeklerin maiyetindeki gençlere 'Kızan' denilir. Kızan çocuk anlamına gelse gerek. Çünkü Anadolu'da kimi oyunlarda kızlar delikanlı, delikanlılar da kız giysilerini giyerler. Kızan belki de önceleri başka anlam taşırdı.
Günümüzde akıllarda kalan bazı Efeler ve Zeybekler şunlardır;
Çakıcı Mehmet Efe, Yörük Ali Efe, Çakırcalı Efe, Saçlı Efe, Mestan Efe, Gökçen Efe, Sarı Zeybek, Kamalı Zeybek, Pepe Efe, Kıllıoğlu Hüseyin Efe, Demirci Mehmet Efe.
SÖKELİ CAFER EFE:
Efelerin Kurtuluş savaşına olan katkıları yadsınamaz bir gerçektir. Biz burada Germencik ilçemizin savunulması için hayatını feda etmiş olan Sökeli Cafer Efe’mizi kısaca anlatmaya çalışalım.
1870-1875 yıllarında Girit adasının Loran Köyü’nde köyünde doğan Cafer 4 kardeştir.
Büyüdüğünde Adadaki bir Rum ve bir papazı öldüren Cafer 1900 yılında önce Bodrum’a oradan da Söke’ye gelir. Söke’de işkenceci bir Rum’u öldüren Cafer çevreye nam salar. Kısa sürede çevresinde kızanlar toplanmaya başlar.
300 kadar kızanıyla Çamlık, Ortaklar, ve Selçuk’ta Yunanlılara baskınlar yapar. 19 Temmuz 1919 da Germencik baskınını planlar. Baskını Ahmet isimli vatan haininden öğrenen Yunanlılar Cafer Efe ve kızanlarına pusu kurarlar. Pusudan haberi olmayan Cafer Efe kızanlarıyla birlikte tren istasyonunun doğusundaki dere içerisinde pusuya düşer. Bu çatışma sonucunda şehit düşer.
Başı Yunanlılar tarafından kesilip, sırığın ucuna takılarak halka teşhir edilir.
Cafer Efe Türküsü
Germenciyle Balatçığın arası,
Yaktı beni dom dom kurşun yarası,
Aman doktor yok mu bunun çaresi?
Gitti Cafer, gitti elden ne çare,
Kader kısmet böyle imiş ne çare.
Mezarımı derin kazın dar olsun,
Etrafında lale sümbül bol olsun,
Ben ölürsem kardeşlerim sağ olsun.
Aman doktor yok mu bunun çaresi?
Gitti Cafer, gitti elden ne çare,
Facebook'ta paylaş
